وضعیت صنعت گردشگری در ایران و جهان

وضعیت صنعت گردشگری در ایران و جهان

روزنامه تفاهم در شماره یکشنبه ۱۳ دی در یادداشتی به قلم نادر هوشمندیار عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی و مدیر گروه گردشگری و هتلداری واحد تهران غرب نوشت: قرن بیست و یکم، همراه با انقلاب آگاهی و دانایی و تحولات عمیق سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و علمی درون خود، انقلاب جهانی گردشگری جهانی است.

نویسنده این یادداشت در ادامه می‌نویسد: انقلابی در صنعت، تولید بازرگانی و تبلیغات توریسم که این صنعت را از زمره بزرگ‌ترین و سودآور‌ترین صنایع می‌توان نامبرد.

جایگاه صنعت گردشگری در دنیا و ایران کجاست؟

صنعت گردشگری به عنوان بزرگ‌ترین و متنوع‌ترین صنعت در دنیا به حساب می‌آید. کشورمان با توجه به اینکه در ردیف ده کشور اول دنیا از نظر وجود جاذبه‌های گردشگری قرار دارد، ولی از نظر جذب توریسم و گردشگر، نه تنها در بین کشورهای دنیا، بلکه در بین کشورهای خاورمیانه هم جایگاه شایسته و مطلوبی ندارد. در یک نگاه کوتاه و خلاصه آماری که توسط بخش «سیاست توسعه و تحلیل سازمان ملل متحد (UNDESA= United Nations Department of Economic and Social Affairs منتشر شده است در سال ۲۰۱۳ کل درآمد صادراتی ایجاد شده توسط گردشگری بین المللی به رکورد ۱.۴۰۹ تریلیون دلار رسید که از این میزان درآمد مقاصد گردشگری از گردشگران بین المللی ۱۱۹۵ میلیارد دلار بوده و ۲۱۴ میلیارد دلار نیز از طریق حمل و نقل مسافران بین المللی کسب درآمد شده است. (دنیای اقتصاد ۹۴.۱۰.۱۰)

گردشگری بین المللی ۳۰ درصد از صادرات خدمات جهان و ۶ درصد از کل صادرات جهان را تشکیل می‌دهد. این سهم برای اقتصادهای پیشرفته و نوظهور یکسان است. طبق گزارش‌های جهانی در زمینه صادرات، گردشگری بین المللی پس از سوخت، مواد شیمیایی و مواد غذایی در رده چهارم قرار دارد و صادرات خودرو پس از گردشگری بین المللی قرار می‌گیرد. علاوه بر این، در مقایسه با سوخت، درآمد ناشی از گردشگری بین المللی تعداد فراوانی از صادرکنندگان و بخش‌ها را منتفع و مشاغل بیشتری ایجاد می‌کند.

در مطالعه سهم گردشگری و در آمد بعضی کشور‌ها که شاید بعضی از دولت مردان ما با محیط داخلی و خارجی آن کشور‌ها غیر آشنا هستند، مانند کشورهایی: بورکینافاسو، گامبیا، هائیتی، ماداگاستکار، نپال، روآندا و تانزانیا، که گردشگری اولین منبع ارز آوری و درآمد صادراتی بر آن‌ها محسوب می‌شود. در سال ۲۰۱۳ صنعت گردشگری برای این ۷ کشور مبلغی معادل ۴۸۵ میلیارد دلار درآمد صادراتی برای این کشور به ارمغان آورد. در صورتی که کل در آمد از صادرات نفت برای ایران، چنانچه فرض کنیم صادرات نفت خام ایران در سال ۹۴ در محدوده یک میلیون بشکه در روز ثابت باقی بماند و قیمت نفت سال آینده در محدوده ۴۰ دلار خرید و فروش شود، با احتساب صادرات فعلی درآمد نفتی کشور ایران به ۱۴ تا ۱۵ میلیارد دلار در سال خواهد، رسید. حال اگر به فرض مبلغ ۴۸۵ میلیارد دلار را بر ۷ کشور یعنی، بورکینافاسو، گامبیا، هائیتی، ماداگاستکار، نپال، روآندا و تانزانیا، تقسیم کنیم، سهم هر کشور از در آمد گردشگری GNPدر سال معادل حدود ۶۴ میلیارد دلار خواهد بود که در مقایسه با ایران که کشوری است در حال توسعه با داشتن صاحب نظران، اندیشمندان و دانشگاهیان در حوزه توسعه صنعت گردشگری که در طبقه بندی تفکر آنان توسعه ساختارمند شده و می‌توان در باره ضرورت گسترش صنعت گردشگری سخن گفت. یعنی، ایجاد تولید، اشتغال، مهار نسبی بیکاری، کاهش آسیب‌های اجتماعی، در آمد زایی، بهبود زیر ساخت‌های اقتصادی، افزایش درآمدهای مالیاتی، کمک به تراز پرداخت کشور، ارتقای کیفیت زندگی مردم، آشنایی با فرهنگ‌های دیگر و… برخی از موضوعاتی است که در صنعت گردشگری برآن‌ها تائید می‌شود.

بازدارنده‌های توسعه گردشگری و بررسی مشکلات و موانع:

۱- بسیاری از دولت مردان در ایران پس از گذشت ۳۸ سال از انقلاب اسلامی ایران، هنوز جریانهای گردشگری را با دید منفی ارزیابی می‌کنند و چنین می‌پندارند که توریسم موجب تخریب و آسیب رسانی به فرهنگ‌های محلی در کشور خواهد شد.

۲- بسیاری از گردشگران که خواهان مسافرت به ایران هستند، انگیزه لازم برای مسافرت به ایران پیدا نکنند، براینکه پاره‌ای از اینگونه مسایل به دلیل جو تبلیغاتی غیر واقعی و مسایل ارتباطی جمعی جهانی نسبت دارند.

۳- عدم شناخت گردشگران از جاهای دیدنی ایران موجب کاهش میزان گردشگری در کشور شده است. لازم است رسانه‌های بویژه؛ مطبوعات، رادیو و تلویزیون نقشی فعال در زمینه معرفی واقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی ایران تلاش کنند.

۴- چگونه ما در رسانه‌ها، جذابیت‌های گردشگری را اطلاع رسانی و کاربردی کنیم:

* توضیح و تشریح از موقعیت‌های خاص جغرافیایی ایران به عنوان ۴ فصل گردشگری و ایجاد تضمین امنیت همه جانبه

* ایجاد پلیس گردشگری، با دانستن حداقل دو زبان بین المللی که گردشگران موظف به مراجعه به آنان شوند، و جلو گیری از دخالت افراد غیر مسئوول و خود سر در سیستم گردشگری

* توضیح از عناصر باستانی و فرهنگ پربار ایرانیان در عصر جدید و وجود آثار تاریخی و حتی ماقبل ایران

* بیان و تعریف از آداب و رسوم مخصوص ایرانیان و مه‌مان نوازی آنان و سهم ایران در پیشبرد تمدن و فرهنگ جهان

* تهیه دانشنامه در معرفی مقام و شهرت فلاسفه و اندیشمندان ایرانی و ذکر آثار آنان

* ارائه را حل‌های اساسی در کاهش مسایل ایدولوژیکی و مذهبی که موجبات مشروط سازی در ورود جهانگردان می‌شود.

* مشروط کننده‌های صنعت جهانگردی کشور، نباید آنچنان مطرح شود که هیچ گردشگر خارجی به ایران نیاید، بلکه اتفاقاً با اطلاع رسانی و فرهنگ آموزشی از مکانیزمهای جلب جهانگردی استفاده گردد.

* وجود برخی برخوردهای نامناسب و خود سرانه با گردشگران در کشور به ویژه در هنگام ورود به ایران چه در بخش پلیس گذرنامه و چه در گمرک،

* نبود موسسات و دانشگاهای مشخص در تحقیقاتی پژوهشی در زمینه توسعه صنعت گردشگری.

کار‌شناسان اقتصادی می‌گویند که نقطه عطف اتفاقات اقتصادی در سال ۱۳۹۴ کاهش بهای نفت جهانی است. به نظر می‌رسد، باید به آن‌ها حق داد چون اقتصاد ایران در ۳۸ سال گذشته بار‌ها نوسان را در مولفه‌های مختلف تجربه کرده است. به عنوان مثال در این دوران بار‌ها تورم کاهش یا افزایش یافته است و یا رشد و رکود اقتصادی نیز همیشه شکل‌های مختلفی را از خود نشان داده است. فساد اقتصادی نیز بدون تعارف کم و بیش وجود داشته است. هر چند که در ۹ یا ۱۰ سال گذشته کار مدیریت اقتصاد به گونه‌ای بوده که برای نخستین بار اقتصاد ایران به شنیدن اخبار فسادهای عجیب و غریب عادت کرده است.

در این میان کاهش بهای نفت می‌تواند نقطه عطف باشد. البته این برای نخستین بار نیست که کاهش هیجانی بهای نفت در اقتصاد کشور تجربه می‌شود. منتهی این کاهش در زمانی رخ داده است که اقتصاد ایران به تازگی دوران پر شکوه بهای نفت را در دولت ۹ و ۱۰ هم تجربه کرده است. اما نتیجه کارش در این دوره شکوفایی قیمت نفت تضعیف تولید، صنعت و فعالیت‌های مولد اقتصادی بوده است. در چند سال قبل، برای نخستین بار قیمت نفت به بالای ۱۲۰ دلار رسید.

همه فعالان اقتصادی به درستی از این دوران نفتی با عنوان طلایی‌ترین روزگار نفتی ایران یاد می‌کنند. به نظر می‌رسید ما به دلیل آنکه ده‌ها سال اقتصاد نفتی را تجربه کرده بودیم و درست به همین اندازه در آرزوی فرار از اقتصاد نفتی بودیم، ازاین افزایش شدید نفت برای تقویت مکانیزم اقتصاد مولد استفاده کنیم، اما در عمل نه تنها این اتفاق رخ نداد، بلکه مدیریت اقتصادی به گونه‌ای بوده است که این درآمدهای نفتی به زیان اقتصاد مولد دود شد و به هوا رفت.

بعد تغییر سیستم مدیریت اقتصادی کشور به دولت ۱۱، کوله باری از گره‌های اقتصادی به مدیریت جدید به ارث رسیده بود که برای رهایی از آن چشم امید، نظری هم به درآمدهای نفتی داشت. درست در این مقطع قیمت نفت با سر به زمین خورد و یک شوک تاریخی به اقتصاد ایران وارد کرد. به همین خاطر کار‌شناسان اقتصادی می‌گویند، باید از این کاهش قیمت نفت با عنوان کلیدی‌ترین اتفاق در سال ۹۴ یاد کرد. چون به نظر می‌رسد، ایران را در شرایط ویژه‌ای قرار داده است که حالا دیگر چاره‌ای جز دور شدن از اقتصاد نفتی ندارد.

مشکلات و گره‌های متعددی که در زمان گرانی نفت به دلیل مدیریت‌های نامناسب نصیب اقتصاد ایران شد، اقتصاد کشور را بر سر مرگ و زندگی قرار داده است. این نکته دقیقا چرایی تنها چاره باقی مانده در مقابل اقتصاد ایران را نشان می‌دهد.

اگر تا امروز همیشه در تئوری و تحلیل‌های اقتصادی این باور وجود داشت که باید از نفت دور شد، حالا کار اقتصاد در طلایی‌ترین دوران نفتی به جایی رسیده است که با کاهش بهای نفت چاره‌ای جز این باقی نمی‌ماند که نفت را از اقتصاد دور کرد.

سال ۹۴ می‌تواند تاریخی‌ترین سال برای اقتصاد ایران باشد، اگر مدیران اقتصادی کشور از کاهش بهای نفت به خوبی و به نفع تقویت اقتصاد مولد و خروج از اقتصاد نفتی استفاده کنند برای اینکه گرانی نفت که نتوانست کمکی به اقتصاد ایران بکند، پس حالا در دوران رکود منابع، کاهش بهای نفت باید چاره کار اقتصاد باشد که بتوانیم اقتصاد غیر نفتی را اجرا کنیم.

اگر خوب دقیق شویم، این می‌تواند یک نقطه شروع دوباره در تاریخ اقتصاد کشور باشد. به نظر می‌رسد بهترین و موثر‌ترین اقدام فوری و اورژانسی نیز برای اجرای اقتصاد بدون نفت نیز پرداختن به صنعت گردشگری و استفاده از پتانسیل‌های این صنعت باشد. در سال‌های گذشته تولید، صنعت و بخش‌های مولد اقتصادی زیان دیده و آسیب پذیر شده‌اند، برای همین نمی‌توان از آن‌ها انتظار داشت که فوری در زمان کاهش بهای نفت به داد اقتصاد ایران و منابع مورد نیاز برای زنده ماندن این اقتصاد برسند.

اما در مقابل پتانسیل‌های تاریخی و گردشگری ایران برای درآمد زایی نیاز به اقدام فوری و عاجل ندارند و فقط با بهینه سازی فضای گردشگری می‌توان بهترین درآمد‌ها را از این طریق به دست آورد. در سال ۹۲ با آنکه هنوز اقتصاد ایران تاوان مدیریت غلط را می‌داد و گردشگران به جای ایران سایر کشورهای منطقه دبی، ترکیه و سایر کشورهای تازه به استقلال را برای گردشگری انتخاب می‌کردند، اقتصاد ایران توانست ۶ میلیارد دلار از این طریق به دست آورد.

حالا در نظر بگیرید که فضای صنعت توریست ایران از تمایلات ایدئولوژیک و بازی‌های سیاسی از یک سو و ناکارآمدی‌های اقتصادی از سوی دیگر شسته شود، آن وقت باید دید که چه دلارهای بزرگی از این طریق نصیب ایران می‌شود. کار‌شناسان می‌گویند که صنعت گردشگری اگر مورد توجه قرار بگیرد می‌تواند تا چند برابر درآمدهای نفتی برای ایران دلار به ارمغان بیاورد؟

بخش خصوصی و شرکت‌های سرمایه گذاری می‌توانند برای برپا کردن فوری این درآمد بهترین کمک باشند. فقط کافی است که آن‌ها به این اطمینان برسند که حضورشان در صنعت گردشگری مورد تسویه حساب بازی‌های سیاسی و از کجا می‌آیایی و کیستی قرار نمی‌گیرد.

نباید از توان شرکت‌های سرمایه گذاری و نقشی که بازار سرمایه می‌تواند برای رونق فعالیت‌های مولدی نظیر صنعت توریست ایفا کند، غافل شد. سال ۹۴ باید سالی باشد که به کمک شرکت‌های سرمایه گذاری و پتانسیل بازار سرمایه یکبار برای همیشه گردشگری، بار در آمدهای از قیمت نفت را از روی دوش اقتصاد ایران بردارد. اگر کاهش بهای نفت و احساس خطری که از احتمال از بین رفتن منابع وجود دارد به رونق صنعت گردشگری ختم شود، باید کاهش بهای نفت را طلایی‌ترین اتفاق تاریخ اقتصادی ایران بدانیم؟

درباره نویسنده

دیدن این پست ها هم خالی از لطف نیست!

اخبار گردشگری ۰ نظر

فراهم شدن امکان رزرو هتل‌های ایران از طریق وبسایت Booking.com

برای اولین بار امکان رزرو دو هتل از هتل‌های تهران در وبسایت booking.com میسر شده است. طبق توافق صورت گرفته رزرو هتل بزرگ تهران و هتل بزرگ فردوسی از این به

اخبار گردشگری ۰ نظر

ایران و قبرس درباره افزایش همکاری های دوجانبه در زمینه گردشگری به توافق رسیدند

رئیس سازمان گردشگری قبرس، در دیدار معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گفت: «سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری یکی از مهم‌ترین موضوعات و زمینه‌هایی است که

اخبار گردشگری ۰ نظر

پنج تهدید برای صنعت گردشگری ایران در سال ۹۵

نویسنده مهمان: نیما کارباف * ۱) اقتصاد صنعت گردشگری در تمامی جوامع وابستگی مستقیم به شرایط اقتصادی و سطح رفاه اجتماعی آن جامعه دارد. با توجه به شرایط اقتصادی ایران

۰ نظر

بدون نظر!

شما میتوانید اولین نفر باشید در نظرات این نوشته!